SBS opname dag
16 juli 2025
Traas Building Care Project
Project Balkkopherstel in een Molen in Nieuwvliet
Bij monumentale panden, molens en historische gebouwen komt houtaantasting regelmatig voor. Zo was dit ook het geval bij een oude molen in Nieuwvliet uit 1859. De romp van de molen staat sinds 2004 op de lijst van rijksmonumenten. Verrotte balkkoppen of aangetaste opleggingen lijken soms een reden voor volledige vervanging, maar dat is lang niet altijd nodig. Zo is dat ook bij de molen in Nieuwvliet gedaan. Met polymeerchemisch herstel kan de functie van een houten balk vaak behouden blijven, terwijl tegelijkertijd het monumentale karakter van het gebouw intact blijft.
Voordat een hersteltraject wordt gestart, moet eerst de conditie van het hout worden bepaald. Dit gebeurt meestal door middel van een proefboring in de oplegging van de balk.
Tijdens deze boring geeft het vrijkomende boorsel veel informatie over de staat van het hout:
- Komen er verse houtkrullen uit de boring? Dan is het hout op die locatie nog gezond.
- Komt er voornamelijk stof vrij? Dan wijst dit op houtrot of aantasting.
- Gaat de boor zonder noemenswaardige weerstand verder het hout in? Ook dat is een duidelijk signaal dat het hout zijn sterkte heeft verloren.
Op basis hiervan kan worden vastgesteld of herstel mogelijk is of dat het nodig is om het hout te vervangen.
Constructieve veiligheid staat altijd voorop
Bij constructieve herstellingen mag geen enkel risico worden genomen. Daarom worden berekeningen uitgevoerd door een constructeur waar nodig.
De constructeur beoordeelt de bestaande situatie en stelt een hersteladvies op. Op basis van dit advies wordt bepaald welke herstelmethode toegepast kan worden en hoe de constructieve veiligheid van het gebouw verzekerd blijft.
Een belangrijk voordeel van polymeerchemisch herstel is dat de originele balk zoveel mogelijk behouden blijft. Dit is vooral van grote waarde bij monumentale panden en molens.
Hoe voorkom je toekomstige problemen?
Bij een polymeerchemische herstelling wordt al het aangetaste hout verwijderd voordat epoxyhars wordt aangebracht.
Epoxyhars is niet gevoelig voor houtrot. Hierdoor kan het herstelde gedeelte niet opnieuw rotten. Wel blijft het belangrijk om het overgebleven hout van de balken te beschermen tegen aantasting door insecten of zwammen.
Voor monumentale gebouwen wordt daarom vaak geadviseerd om jaarlijks een inspectie uit te voeren. Eventuele nieuwe problemen kunnen dan vroegtijdig worden ontdekt en aangepakt.
Waarom kiezen voor herstel in plaats van volledige vervanging?
Volledige vervanging van de balken lijkt soms de meest voor de hand liggende oplossing, maar brengt vaak grote nadelen met zich mee.
Bij monumentale panden moeten hiervoor regelmatig vloeren, afwerkingen en historische constructiedelen worden verwijderd. Bovendien gaat een deel van het oorspronkelijke hout verloren, wat afbreuk doet aan de monumentale waarde van het gebouw.
Polymeerchemisch herstel biedt belangrijke voordelen:
- Behoud van historisch en monumentaal hout.
- Minder ingrijpende werkzaamheden.
- Beperkte sloop van omliggende constructies.
- Een duurzame oplossing voor vochtgevoelige opleggingen.
- Minder risico op toekomstige houtrot in de herstelde delen.
Juist bij balkkoppen die in vochtige muren zijn opgelegd, biedt deze methode vaak een groot voordeel. Waar nieuw hout opnieuw kan worden aangetast, blijft het herstelde deel ongevoelig voor houtrot.
Behouden wat waardevol is
Polymeerchemisch herstel maakt het mogelijk om constructieve veiligheid te combineren met monumentenzorg. Door alleen het aangetaste deel te vervangen en de rest van de constructie te houden, blijven historische gebouwen zoveel mogelijk authentiek. Tegelijkertijd ontstaat een sterke en duurzame herstelling die nog vele jaren mee kan gaan.
Voor eigenaren van molens, monumentale panden en historische gebouwen is dit vaak de ideale balans tussen behoud, veiligheid en duurzaamheid.
